Metoda dr Ackermanna oparta jest na 50 letnim doświadczeniu w leczeniu manualnym kręgosłupa. W wyniku tej pracy, powstała terapia oparta na bardzo dokładnym badaniu przestrzennego ustawienia układu kostnego, oraz skutecznym postępowaniu chiropraktycznym. Każdy ruch w tej terapii, charakteryzuje się precyzją i dokładnością, dając zamierzony efekt. Fizjoterapeuci stosujący tę metodę, poza znakomitą znajomością anatomii, fizjologii, patofizjologii, posiadają duże wyczucie palpacyjne.
Metoda Ackermanna pozwala na działanie w miejscu występowania zaburzenia, w sposób celowany. Dlatego podczas zabiegu zostaje odblokowany tylko i wyłącznie ten kręg, który powodował u Pacjenta ból lub inne dolegliwości. Przy zastosowaniu metody dr Ackermanna, w ciągu jednego, lub kilku zabiegów, można usunąć lub znacznie złagodzić dolegliwości.
Przyczyny dolegliwości.
Duża część dolegliwości bólowych w obrębie narządu ruchu, w tym w obrębie kręgosłupa, spowodowana jest odwracalnymi zaburzeniami mechaniki. Oznacza to, że można je leczyć bez operacji. Nieprawidłowe położenie poszczególnych części szkieletu względem siebie, może prowadzić do stanów patologicznych, mających charakter miejscowy lub odruchowy – zmiany w jednej części naszego organizmu wywołują reakcje w częściach odległych. Możliwa jest także sytuacja odwrotna – silny ból lub emocje, mogą modulować odruchy i za pośrednictwem napiętych mięśni, wpływać na przemieszczenia w obrębie szkieletu. Nabyte w ten sposób przemieszczenia mogą stać się źródłem dolegliwości. Długo utrzymujące się zmiany odwracalne (tzw. funkcjonalne), przyczyniają się do powstawania, lub pogłębiania się, nieodwracalnych zmian strukturalnych.
Istotą postępowania w metodzie Ackermanna jest odnajdywanie i usuwanie zmian funkcjonalnych, a tym samym zmniejszenie, a nawet zapobieganie dolegliwościom.
Ogromną rolę w terapii według metody Ackermanna odgrywa tzw. „fenomen sekundowy”. Pozwala on, na precyzyjne określenie, czy widoczne zmiany w ustawieniu przestrzennym, wiążą się z problememfunkcjonalnym (odruchowym), czy strukturalnym. Informacja ta, ma fundamentalne znaczenie w dalszym postępowaniu terapeutycznym. Ustawienie kręgosłupa uzależnione jest od jego podstawy – kości krzyżowej. Kość krzyżowa, podtrzymywana jest przez dwie kości biodrowe. Ich położenie względem siebie, oraz wz ględem płaszczyzny poprzecznej (równoległej do podłoża), ma decydujące znaczenie dla prawidłowego ustawienia kręgosłupa. Ukośnie ustawiona (skręcona) miednica, powoduje wadliwe ułożenie całego kręgosłupa zaczynając od odcinka lędźwiowego przez piersiowy, szyjny, aż do podstawy czaszki.
Tak powstałe zaburzenie mechaniki, w połączeniu z obciążeniem wynikającym z codziennej aktywności ruchowej, często bywa źródłem dolegliwości, a nawet przyczyną poważnego uszkodzenia (np. uszkodzenia krążka międzykręgowego – dyskopatia). Leczenie odcinka lędźwiowego lub szyjnego kręgosłupa, niejednokrotnie dopiero wtedy przynosi spodziewane, długotrwałe efekty, gdy najpierw przywróci się prawidłową pozycję miednicy.
Nabyte przemieszczenie w obrębie miednicy – nieprawidłowe położenie kości biodrowych względem kości krzyżowej, prowadzi do różnych typów dalszych zmian, których wynikiem jest m.in. pozorne skrócenie kończyny. Mimo, iż Pacjent stoi na równym podłożu i obie nogi są równomiernie obciążone, jedna głowa kości udowej może znajdować się niżej. Różnica widoczna jest na zdjęciu rentgenowskim, oraz podczas precyzyjnego badania manualnego. Zmiany w ustawieniu kości kończyny po stronie „krótszej” nogi, powodują zazwyczaj wygięcie się kolana do tyłu i na zewnątrz. Takie ustawienie kości, może być źródłem niektórych dolegliwości stawu kolanowego, a ich pierwotną przyczyną jest przemieszczenie w obrębie miednicy.
Prosta miednica – prosty kręgosłup. Skręcenie miednicy prowadzi do skoliozy.
Skręcenie miednicy często pojawia się już u dzieci. Z powodu asymetrycznego ustawienia kości miednicy dziecko chodzi i siedzi krzywo. Początkowo nie odczuwa żadnych dolegliwości, ponieważ jego ciało jest jeszcze wystarczająco gibkie – jest w stanie zaadaptować się do zaistniałej sytuacji. Plastyczny jeszcze kościec jest modelowany przez nieprawidłowe obciążenia. Funkcjonalne (pozorne) skrócenie kończyny dolnej, będące następstwem skręcenia miednicy, w miarę dorastania, przyczynia się do powstawania wtórnej skoliozy kompensacyjnej (dalsze zmiany przystosowawcze), która w momencie, gdy organizm jest już w pełni ukształtowany, nie daje się korygować, pozostaje jako trwała wada postawy i może doprowadzić do szkodliwych następstw np. w postaci silnego bólu kręgosłupa. Specyfika budowy naszego układu nerwowego powoduje, że niektóre z dolegliwości wynikające ze zmian w obrębie kręgosłupa, mogą imitować dolegliwości charakterystyczne dla choroby narządów wewnętrznych (np. ból w okolicy mostka, spowodowany zmianami w okolicy kręgosłupa piersiowego, może imitować dolegliwości związane z chorobą serca). Możliwa jest także sytuacja, w której chory narząd wewnętrzny, jest źródłem bólu np. w okolicy stawu. W początkach stosowania chiropraktyki uważano, że w prosty sposób można wykorzystać te zależności. Obecnie podchodzi się do nich bardziej sceptycznie, choć nie da się zaprzeczyć występowaniu tego typu zależności.
Na czym polega działanie Chiropraktyka.
Chiropraktyka jest metodą skuteczną, ale nie jest dostępna dla wszystkich Pacjentów. Istnieją przeciwwskazania do jej stosowania. Przed rozpoczęciem leczenia, Fizjoterapeuta na podstawie wywiadu i dostępnych wyników badań, bardzo dokładnie ustala możliwe przeciwwskazania. W razie wystąpienia przeciwwskazań bezwzględnych proponuje inną formę terapii, z arsenału opanowanych metod. W przypadku wystąpienia przeciwwskazań względnych, zabieg przeprowadza z użyciem odpowiednich technik. W przypadku niejasnego rozpoznania, odsyła do odpowiedniego specjalisty.
Palpacja miednicy i pomiar długości kończyn pozwalają określić położenie kości krzyżowej w stosunku do piątego i pozostałych kręgów lędźwiowych. Fizjoterapeuta podczas dalszego, dokładnego badania manualnego, określa mapę przemieszczeń. Następnie, z wykorzystaniem odpowiednio dobranych technik manualnych usuwa odnalezione przemieszczenia.
Jak długo może trwać terapia.
W zależności od tego jak zakorzenione są łańcuchy zmian (jak zadawniony jest problem), zabiegi należy powtórzyć, zazwyczaj kilka razy, z różną częstotliwością.
Wskazania do badania i terapii według założeń metody Ackermanna.
Lepiej zapobiegać niż leczyć. Jeżeli chodzi o kręgosłup, zasadę tę można realizować, decydując się na manualne badanie według założeń metody Ackermanna. Badanie to, przeprowadzane jest pod kątem prawidłowości statyki kręgosłupa i miednicy (prawidłowego ustawienia przestrzennego kości kręgosłupa i miednicy). Bardzo często, podczas badania, mimo pozornego braku zmian i dolegliwości, okazuje się, że w statyce kręgosłupa lub miednicy, występują nieprawidłowości – nierzadko bolesne podczas palpacji. Ich usunięcie znacznie zmniejszy ryzyko wystąpienia dolegliwości w przyszłości.
Odczuwanie nawet niewielkiego bólu w obrębie kręgosłupa, stawów, lub kończyn, podczas normalnej lub zwiększonej, codziennej aktywności ruchowej, świadczy o pewnym już zaawansowaniu zmian (podrażnienie lub niewielkie uszkodzenie struktur, będących źródłem bólu). Jest to wyraźny, choć często lekceważony, sygnał ze strony organizmu – „zajmij się mną”! Przyczyną dolegliwości mogą być odwracalne zaburzenia mechaniki – ich usunięcie zlikwiduje lub zmniejszy dolegliwości. Czasami przyczyną takich dolegliwości są nieodwracalne zmiany strukturalne. Nie ma wtedy możliwości ich usunięcia za pomocą proponowanych metod. Okazuje się jednak, że niejako „dookoła” nieodwracalnych zmian strukturalnych, występują także zmiany funkcjonalne. Ich usunięcie może zmniejszyć dolegliwości, a także przyczynić się do spowolnienia postępu nieodwracalnych zmian strukturalnych.
Silny ból jest sygnałem o znacznym podrażnieniu, lub poważnym uszkodzeniu struktur generujących ból. W takiej sytuacji, postępowanie koncentruje się przede wszystkim na stworzeniu jak najlepszych warunków do ustąpienia podrażnienia, lub wygojenia uszkodzeń. Zdarza się, że silny, nagły ból, spowodowany jest zablokowaniem. Wtedy istnieje szansa, na bardzo szybkie ustąpienie dolegliwości, po przeprowadzonym zabiegu.
Silny ból bywa źródłem zmian odruchowych w postaci dużego napięcia mięśni, które oddziałują na szkielet – np. skolioza reflektoryczna. Bez względu na to, czy ból pojawiał się stopniowo (najprawdopodobniej z powodu zaburzeń statyki i złych nawyków ruchowych), czy wystąpił nagle (najczęściej z powodu zbyt dużego obciążenia struktur – np. dźwignięcie), może pozostawiać swoje piętno w postaci zaburzeń statyki w obrębie kręgosłupa lub miednicy. Także w tych przypadkach, w których ból ustąpił samoistnie, warto poddać się ocenie statyki kręgosłupa i miednicy, w celu zmniejszenia ryzyka ponownego wystąpienia dolegliwości. Statystyki wykazują, że u Pacjentów, którzy w takich przypadkach nie korzystali z profesjonalnej pomocy (specjalistyczne metody fizjoterapeutyczne), ryzyko nawrotu dolegliwości sięga 90%.
Z pozoru błahe przyczyny, mogą przynieść poważne skutki. Warto zapobiegawczo, regularnie, poddawać się kontrolom kręgosłupa.
Terapia według koncepcji Ackermanna, znakomicie współgra z innymi metodami Fizjoterapii: McKenzie, FOI, Kinesio Taping, Terapia powięziowa. Niektóre z tych metod, mogą być alternatywą w przypadku wystąpienia przeciwwskazań do zastosowania metody Ackermanna.
Autor (mgr Rafał Ochowiak) jest absolwentem podyplomowych kursów z zakresu Metody Ackermanna organizowanych przez Instytut Ackermanna.
Najprostsza definicja terapii manualnej to “leczenie za pomocą rąk”.
Kiedy uderzymy się w łokieć lub kolano – odruchowo łapiemy się, lub rozcieramy miejsce urazu, żeby zmniejszyć odczuwanie bólu. Najstarszą i zarazem najprostszą formą tak rozumianej terapii manualnej jest np.: Masaż Klasyczny, z technikami takimi jak głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie, wibracja, wyciskanie, roztrząsanie, ruchy bierne. W miarę pogłębiania wiedzy na temat funkcjonowania naszego organizmu, Terapia Manualna zmieniła się w wyspecjalizowany system badania i oddziaływania na struktury naszego ciała.
Obecnie mianem Terapia Manualna (Medycyna Manualna) zwykło się określać wszystkie metody aplikowania obciążeń mechanicznych (bezpośrednie i pośrednie) stosowane w powiązaniu z bardzo szczegółową wiedzą z zakresu anatomii (w tym anatomii palpacyjnej), patofizjologii narządu ruchu, badanie mające na celu określenie najbardziej prawdopodobnych przyczyn dolegliwości, a także dokładną znajomość efektów zaaplikowanych obciążeń, w celu usunięcia odwracalnych zaburzeń układu ruchu w obrębie stawów, więzadeł, nerwów, mięśni, powięzi.
Według definicji opracowanej przez Międzynarodową Federację Ortopedycznych Terapeutów Manualnych (IFOMPT) Terapia Manualna to „wyspecjalizowany obszar fizjoterapii poświęcony postępowaniu w chorobach nerwowo-mięśniowo-szkieletowych, oparty na wnioskowaniu klinicznym i stosowaniu wysoce swoistych metod leczenia, w tym technik manualnych i ćwiczeń leczniczych”.
Profesor Karel Lewit (1916-2014) okrzyknięty ojcem Medycyny Manualnej, nazwał ją „bezkrwawą chirurgią narządu ruchu”. Znaczący wkład w rozwój Terapii Manualnej mieli także W. Janda., G. Maitland., F. M. Kaltenborn, B. R. Mulligan, a w Polsce Zb. Arkuszewski, A. Rakowski. Metoda ta, daje praktykującym ją Fizjoterapeutom, znacznie więcej narzędzi do „naprawienia” Pacjenta, niż inne metody Fizjoterapii.
Na czym polega działanie Fizjoterapeuty?
Pierwszym etapem Terapii Manualnej jest przeprowadzenie wywiadu i wnikliwego badania Pacjenta, obejmującego oglądanie, palpację, a także testy mięśniowe, ocenę ruchomości i gry stawowej, oraz zapoznanie się z badaniami dodatkowymi takimi jak np. rtg, w celu ustalenia przyczyn problemu i określenia ewentualnych przeciwwskazań. Dzięki specjalistycznym testom terapeuta jest w stanie ocenić czy przyczyną dolegliwości jest nadmiernie napięty mięsień, zablokowany staw czy ucisk nerwu. W zależności od tego, która struktura jest odpowiedzialna za powstałe dolegliwości, używa się odpowiednich dla niej technik leczenia.
Należą do nich między innymi: rozciąganie (stretching), poizometryczna relaksacja mięśni (PIR), masaż funkcyjny, mobilizacja tkanek miękkich, neuromobilizacja, mobilizacja stawu (trakcja, ślizgi), manipulacja stawu (szybkie uruchomienie zablokowanych stawów z charakterystycznym „kliknięciem”), manipulacja tkanek miękkich – wywołanie bardzo silnej reakcji, czasem nawet kontrolowanego, niewielkiego uszkodzenia, w celu uruchomienia reakcji odruchowych oraz procesów naprawczych (masaż poprzeczny, Pinopresura, IASTM, Scraping).
Jakie są systemy Terapii Manualnej?
Do najbardziej znanych systemów Terapii Manualnej należy koncepcja Kaltenborna-Evjentha, metoda Mulligana, metoda Ackermanna, metoda Cyriax’a, Funkcjonalna Osteopatia i Integracja (FOI), TMH – Terapia Manualna Holistyczna (metoda dr Rakowskiego), Nieinwazyjna Medycyna Ortopedyczna (IAOM).
Do ich prawidłowego wykonania i pełnego wykorzystania niezbędne są długotrwałe szkolenie, szeroka wiedza i doświadczenie.
Jakie są wskazania do Terapii Manualnej?
Terapia Manualna jest skutecznym sposobem leczenia dolegliwości bólowych i dysfunkcji w obrębie kręgosłupa i stawów obwodowych, znakomicie także wspomaga proces usprawniania po urazach i operacjach w obrębie narządu ruchu. Do szczegółowych wskazań należą min. dyskopatia, rwa kulszowa, zespół bolesnego barku, łokieć tenisisty, ostroga piętowa, wada postawy i inne.
Autor (mgr Rafał Ochowiak) jest absolwentem podyplomowych kursów w zakresie Terapii Manualnej – metoda Ackermanna, Funkcjonalna Osteopatia i Integracja (FOI), Nieinwazyjna Medycyna Ortopedyczna (IAOM).
Rehabilitacją ortopedyczną, nazywamy przywracanie funkcji narządu ruchu, oraz aktywności życiowych, utraconych wskutek chorób, urazów, zmian wrodzonych i nabytych, układu kostno-stawowego i mięśniowego.
W rehabilitacji ortopedycznej wykorzystuje się metody Fizjoterapii (Terapię Manualną, Kinezyterapię, Fizykoterapię, Masaż, Kinesiotaping), oraz zaopatrzenie rehabilitacyjne (ortozy i sprzęt pomocniczy). Terapia Manualna, to potężne narzędzie, umożliwiajęce kontrolę nad ruchomością tkanek i stawów, co może przekładać się na działanie przeciwbólowe, oraz usuwanie odwracalnych problemów natury mechanicznej. Kinezyterapia, wpływa na zwiększenie siły mięśni i poprawia współpracę, między kluczowymi dla danego problemu zdrowotnego, grupami mięśni. Fizykoterapia, wykazuje działanie przeciwbólowe i przyspiesza procesy gojenia tkanek.
Umiejętne łączenie procedur postępowania, charakterystycznych dla poszczególnych metod Fizjoterapii, podnosi jakość rehabilitacji i skraca czas powrotu do zdrowia.
Grupą, której dotyczy rehabilitacja ortopedyczna są osoby, które odczuwają przewlekłe dolegliwości w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa lub stawów obwodowych, w przebiegu dyskopatii, na skutek lekkich zmian pourazowych typu skręcenia, przeciążenia w obrębie stawów, naderwania ścięgien, stłuczenia tkanek miękkich. Przy tych dolegliwościach, zabiegi z zakresu fizjoterapii, stosowane są jako podstawowe leczenie.
Rehabilitacja ortopedyczna, stanowi integralną część leczenia ortopedycznego i pourazowego narządu ruchu. Powinny nią być objęte wszystkie osoby, będące w trakcie lub po zakończeniu leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego.
Wysoce wyspecjalizowaną formą rehabilitacji ortopedycznej, jest rehabilitacja po operacjach ortopedycznych. Postępowanie w ramach rehabilitacji ortopedycznej pooperacyjnej, nastawione jest na ochronę Pacjenta przed wczesnymi i późnymi powikłaniami wynikającymi z przebytego leczenia operacyjnego, oraz na osiągnięcie maksymalnie dobrego, pooperacyjnego efektu funkcjonalnego. Przykładem może być rehabilitacja po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego (ACL), rehabilitacja po mikrozłamaniach, rehabilitacja po szyciu ścięgna Achillesa, rehabilitacja po szyciu lub uwolnieniu troczków rzepki, rehabilitacja po osteotomii korekcyjnej Fulkersona, rehabilitacja po operacyjnym leczeniu dyskopatii i inne.
Niektóre ze wskazań, z którymi mogą Państwo zgłaszać się na rehabilitację ortopedyczną:
- dolegliwości bólowe kręgosłupa w odcinku szyjnym, piersiowym, lędźwiowym (np.: „korzonki”, lumbago, szyjnopochodne bóle głowy, rwa kulszowa, rwa ramienna…),
- nieoperacyjne leczenie dyskopatii,
- po badaniu ortopedycznym – dysfunkcje po urazach (stłuczenie, skręcenie, zwichnięcie, naderwanie, złamanie…) narządu ruchu – (ból, obrzęk, krwiak, ograniczenie ruchu, osłabienie mięśni, słaba koordynacja nerwowo-mięśniowa), w celu usprawnienia procesów gojenia, odtworzenia funkcji, działania przeciwbólowego,
- zaburzenia mechaniki oraz dolegliwości bólowe w obrębie:
– barku (np.: zespół bolesnego barku, stan po zwichnięciu barku, zespół ciasnoty podbarkowej, zespół stożka rotatorów, niestabilność, ograniczenia rotacji, bark zamrożony, capsulitis…),
– stawu łokciowego (np.: po zwichnięciu łokcia, łokieć tenisisty, łokieć golfisty, zespół kanału promieniowego, ból po bocznej lub przyśrodkowej stronie łokcia…)
– nadgarstka (np.: zespół cieśni nadgarstka, choroba de Qervaina…)
– stawu biodrowego (np.: konflikt panewkowo udowy, biodro trzaskające, zapalenie kaletki krętarza większego…)
– stawu kolanowego (np.: ból kolana pojawiający się podczas aktywności sportowej, kolano biegacza, kolano skoczka, stan po zwichnięciu rzepki, skręceniu stawu, uszkodzeniu więzadeł kolana, boczne przyparcie rzepki, kolano kinomana, chondromalacja SRU, zespół pasma biodrowo-piszczelowego ITBS…),
– stawu skokowego (np.: stan po skręceniu, przewlekła niestabilność, stan po złamaniu w obrębie nasady dalszej kości piszczelowej…),
– ścięgna Achillesa (np.: naderwanie, przeciążenie, zapalenie, ból…),
– stopy (ostroga piętowa, pięta Haglunda, paluch koślawy…),
- dolegliwości bólowe spowodowane chorobą zwyrodnieniowo wytwórczą kręgosłupa, lub stawów kończyn,
- w okresie ciąży – bóle kręgosłupa, stawów krzyżowo-biodrowych,
- usprawnianie przed i po planowanm operacyjnym leczeniu dyskopatii,
- usprawnianie przed i po planowanych operacjach w obrębie barku, łokcia, nadgarstka, stawu biodrowego, stawu kolanowego, stawu skokowego, ścięgna Achillesa,
- blizny – np. ograniczające ruchomość lub kłopotliwe ze względów estetycznych,
- wylewy podskórne – sińce, krwiaki (np.: po zastrzykach, stłuczeniach) – w celu przyspieszenia resorpcji,
- wady postawy (skolioza, plecy okrągłe, choroba Scheuermanna).
W Fenix Medical Fitness, programy usprawniania narządu ruchu, układane są w oparciu o analizę biomechaniczną aktualnego problemu, pozwalającą na dostosowanie ćwiczeń i metod, do Państwa indywidualnych potrzeb.
Badanie i leczenie, przebiega zgodnie ze standardami uznanych metod, takich jak Mechanical Diagnosis and Therapy (MDT) (*), Cyriax (*), Nieinwazyjna Medycyna Ortopedyczna (IAOM)
i poparte jest wieloletnim doświadczeniem klinicznym.
Metoda McKenzie jest to oparta na dowodach naukowych (evidence-based) metoda biomechanicznego badania i leczenia (Mechanical Diagnosis and Therapy® – MDT) zaburzeń mechaniki kręgosłupa, zespołów bólowych, oraz schorzeń stawów obwodowych i kończyn, spowodowanych zaburzeniem mechaniki.
Metoda McKenziego jest metodą fizjoterapeutyczną. Jednym z częstszych wskazań do stosowania metody McKenziego jest dyskopatia (zarówno w stanie ostrym jak i przewlekłym) – zespół derangement w/g McKenziego. Metoda sprawdza się także w innych zaburzeniach mechaniki – zespół dysfunkcyjny i posturalny w/g McKenziego. Metoda zawiera część diagnostyczną i terapeutyczną. Po ustąpieniu objawów – koncentruje się na profilaktyce. Wartość diagnostyczna metody McKenziego została w pełni potwierdzona, licznymi badaniami naukowymi. Ze względu na wysoką skuteczność i powtarzalność wyników części diagnostycznej metody McKenziego, jej stosowanie jako pierwszej, wydaje się być celowe dla określenia przyczyn dolegliwości. Metoda Mckenziego sprawdza się w sytuacjach, w których inne metody fizjoterapeutyczne nie mają zbyt wiele do zaoferowania – np.: skolioza reflektoryczna, kręcz karku (mogą wystąpić w przebiegu dyskopatii).
Istotą metody jest to, że pozwala ona wielu Pacjentom, samodzielnie, po odpowiednim wyedukowaniu, radzić sobie z bólem. Celem nadrzędnym jest zabezpieczenie Pacjenta przed nawrotem dolegliwości.
W terapii według metody McKenziego, wykorzystuje się czynniki mechaniczne generowane siłami samego Pacjenta, jak i szeroką gamę technik manualnych. Zasadą jest, stosowanie najpierw indywidualnie dobranych ćwiczeń, a dopiero jeśli to konieczne, dodatkowo Terapii Manualnej – po wykluczeniu wszelkich przeciwwskazań do jej zastosowania.
Trochę historii.
Twórcą metody jest Fizjoterapeuta Robin McKenzie pochodzący z Aucland w Nowej Zelandii, który rozpoczął swoją działalność na początku lat pięćdziesiątych w Wellington, zajmując się głównie leczeniem schorzeń kręgosłupa. W pierwszych latach swojej praktyki zapoznał się ze znanymi koncepcjami leczenia manualnego: Cyriaxa, Stoddarda, Maitlanda, Meigne’a oraz Kaltenborna – mając osobisty kontakt z tymi klinikami. W początkowych latach swej praktyki McKenzie zauważył, że u Pacjentów skarżących się na bóle kręgosłupa, u których występowały pewne charakterystyczne objawy, natychmiastową ulgę, przynosiło wykonanie znamiennej dla zespołu serii ruchów, a niekiedy tylko zastosowanie określonej pozycji statycznej. Od początku lat siedemdziesiątych zaczął publikować wyniki swoich doświadczeń i spostrzeżeń. W 1981 roku wydał książkę „The Lumbar Spine. Mechanical diagnosis and therapy”, a w 1982 roku, w USA, książkę „The McKenzie Technique”. Również w 1982 roku powstaje Międzynarodowy Instytut McKenziego, a w 1991 roku The McKenzie Institute Benelux. W 1996 roku powstaje polska filia Międzynarodowego Instytutu McKenziego (The McKenzie Institute Poland), założona przez dr Tomasza Stengerta, dyplomanta Międzynarodowego Instytutu McKenziego w Wellington, instruktora metody McKenziego (course D – Instructor).
Kiedy i jak stosuje się metodę McKenziego.
Terapia według metody McKenziego bazuje na stosowaniu środków mechanicznych: ćwiczenia, odpowiednio dobrana pozycja statyczna, Terapia Manualna, które wpływają na poprawę mechaniki kręgosłupa lub stawów i tkanek okołostawowych kończyn. Większość zespołów bólowych kręgosłupa ma tło mechaniczne (spowodowane jest zaburzeniami mechaniki kręgosłupa np.: dyskopatia) i nie kwalifikuje się do leczenia operacyjnego.
Wskazaniem do leczenia operacyjnego są m.in.: przerwanie ciągłości pierścienia włóknistego wraz z objawami neurologicznymi, narastające niedowłady, zaburzenie czynności zwieraczy, objawy wiotkości kończyn dolnych wraz ze znieczuleniem okolicy krocza i wewnętrznej strony ud (zespół ucisku ogona końskiego), postępujący kręgozmyk (spondylolisteza), bardzo często nawracające, wielokrotne epizody bólowe (powracające np. co 2 tygodnie), dolegliwości utrzymujące się dłużej niż 3 miesiące pod warunkiem prowadzenia w tym czasie specjalistycznego usprawniania (!).
Długotrwałe utrzymywanie się dolegliwości, bez zastosowania w tym czasie specjalistycznych metod usprawniania takich jest metoda McKenziego w połączeniu z technikami z zakresu Terapii Manualnej, nie powinno być wystarczającym wskazaniem do wykonania operacji.
Uporczywe stosowanie leków (przedłużające się poza fazę ostrą), podstawowych zabiegów fizykalnych (sollux, laser, interdyn…), masażu, jako samodzielnej terapii, bez jednoczesnego stosowania specjalistycznych metod usprawniania, których działanie oparte jest na bodźcach mechanicznych, uznaje się obecnie za postępowanie niewłaściwe[1]. Niewłaściwe postępowanie może przyczynić się do progresji dyskopatii. Obecnie w Niemczech uważa się, że około 30% progresji dyskopatii spowodowane jest nieprawidłowo przeprowadzoną Terapią Manualną.
Ból kręgosłupa może być spowodowany przez nagłe dynamiczne, bądź długotrwałe statyczne przeciążenie. Po wykluczeniu przeciwwskazań (podczas badania według protokołu McKenziego), większość dolegliwości bólowych kręgosłupa, kwalifikuje się do leczenia według założeń metody McKenziego – z wykorzystaniem bodźców mechanicznych.
W wielu dolegliwościach bólowych, w obrębie stawów obwodowych i kończyn (schorzenia mięśniowo – szkieletowe), także o charakterze przewlekłym, odpowiednio zaaplikowany bodziec mechaniczny – odpowiednio dobrane i wykonane ćwiczenie – usprawnia lub umożliwia prawidłowy przebieg procesów gojenia, przyczyniając się do szybszego ustępowania dolegliwości. Zasady metody McKenziego, dotyczące lokalizacji generatora bólu oraz doboru właściwego bodźca mechanicznego, wykorzystywane do badania i leczenia bólów kręgosłupa spowodowanych zaburzeniami mechaniki, stosuje się, z bardzo dobrym efektem, w leczeniu zespołów bólowych stawów i tkanek okołostawowych w obrębie kończyn.
Celem leczenia w metodzie Mckenziego jest nie tylko ograniczenie lub zlikwidowanie objawów bólowych, ale przywrócenie możliwie pełnej funkcji strukturom generującym ból, oraz zabezpieczenie przed nawrotami dolegliwości. U Pacjentów leczonych zgodnie z zasadami metody McKenziego, odsetek Pacjentów z nawrotem dolegliwości, jest zdecydowanie mniejszy, niż u Pacjentów, u których stosowano inne metody leczenia oparte na dozowaniu bodźców mechanicznych.
Precyzyjną selekcję Pacjentów do usprawniania metodą McKenziego zapewnia jej część diagnostyczna. Tylko Ci z Pacjentów, u których stwierdza się charakterystyczną zmienność objawów (np.: centralizacja), kwalifikowani są do dalszego leczenia zgodnie z algorytmem McKenziego. U niewielkiej grupy Pacjentów, charakter zmian w narządzie ruchu, nakazuje zastosowanie innych metod leczenia (w tym leczenia operacyjnego). Część diagnostyczna Metody Mckenziego, pozwala z dużą trafnością, na wyodrębnienie tych Pacjentów.
Na czym polega działanie Fizjoterapeuty
Przed podjęciem leczenia, Fizjoterapeuta przeprowadza u Pacjenta dokładny wywiad, dotyczący: ewentualnych czynników sprawczych, czynników mogących przyczyniać się do pogorszenia, przebiegu choroby, dotychczasowego leczenia, a także, ocenę postawy, ocenę objawów neurologicznych, a następnie badanie funkcjonalne, które polega na wykonaniu testu powtarzanymi ruchami. W badaniu funkcjonalnym ocenie podlega zmienność objawów. Uzyskane w ten sposób informacje pozwalają, według zaproponowanego przez McKenziego algorytmu, na ustalenie zasadności stosowania metody mechanicznej w leczeniu aktualnych dolegliwości, przyczyny dolegliwości, rodzaju i stopnia zaawansowania zaburzeń mechaniki, oraz dobranie właściwego dla danego Pacjenta sposobu postępowania. Wykonywanie przez Pacjenta zaleconych ruchów w różnych pozycjach, z jednoczesnym relacjonowaniem Fizjoterapeucie zmian natężenia i lokalizacji bólu, pozwala na dobranie odpowiedniego ćwiczenia, w ściśle określonej płaszczyźnie.
Jak częste powinny być wizyty u Fizjoterapeuty
U większości Pacjentów, leczonych według założeń Metody McKenziego, wizyty w gabinecie Fizjoterapeuty przyjmują formę konsultacji, podczas których zostaje zaproponowany najbardziej odpowiedni sposób postępowania, realizowany następnie przez Pacjenta samodzielnie – w domu. Wizyty kontrolne, mogą odbywać się z częstotliwością raz w tygodniu, bywa, że raz w miesiącu. W przypadkach, które tego wymagają, Metodę McKenziego łączy się z Terapią Manualną lub fizykoterapią. W takich sytuacjach, konieczne są częstsze wizyty, np. co drugi dzień.
Autor (mgr Rafał Ochowiak) jest Certyfikowanym Terapeutą Metody McKenzie (Cert.MDT)
Ciąża to nie tylko czas oczekiwania na dziecko. To także czas wielu zmian w ciele kobiety, zachodzących w krótkim czasie, głównie w dynamice i statyce ciała, które zaburzają dotychczasową sprawność.
Codziennością stają się bóle kręgosłupa, w szczególności w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, a także ból nóg czy bioder. Powodem tych dolegliwości jest rosnący brzuch Mamy, który zmienia środek ciężkości ciała oraz rozluźnienie aparatu więzadłowo-stawowego. Kolejna zmiana w ciele ciężarnej to obrzęki – powstające na skutek zwiększonej tendencji do zatrzymywania się wody w organizmie oraz szybkiego przyrostu wagi. W tym wyjątkowym czasie zmniejsza się sprężystość ścian żylnych (wzrost progesteronu), ale za to zwiększa się ilość krwi przepływającej w żyłach. Dodatkowo pod koniec ciąży powiększona macica uciska żyłę główną dolną do kręgosłupa i mięśnie lędźwiowe, powodując zwiększenie ciśnienia krwi w nogach nawet kilkakrotnie. Prowadzi to do rozszerzenia żył, tworząc nieestetyczne, swędzące, a nawet bolesne zmiany skórne – żylaki.
Kinesiotaping zalecany jest kobietom, zmagającym się z powyższymi ciążowymi dolegliwościami.
Najczęściej jednak fizjoterapeuci polecają kobietom w ciąży kinesiotaping w celu usprawnienia pracy mięśni brzucha, w obrębie którego zmiany skórne i podskórne są najbardziej widoczne i odczuwalne. Plastry zmniejszają napięcie mięśniowe, zarówno ze strony mięśnia prostego oraz mięśni skośnych, a dodatkowo sprzyjają profilaktyce powstawania rozstępów. Pomocne jest także oklejanie odcinka lędźwiowego – utrzymanie prawidłowej postawy i działanie przeciwbólowe.
Kinesiotaping przynosi ulgę nie tylko w okresie ciąży, ale również w połogu. Plastry naklejane na brzuch wspomagają proces regeneracji skóry i poprawiają krążenie w tym rejonie. Ponadto w tym czasie można stosować profilaktyczne aplikacje na rozejście mięśnia prostego brzucha.
Plastry są pomocną terapią przy nawałach pokarmowych, które nierzadko zdarzają się w pierwszych dniach po porodzie. Zbyt duża ilość mleka w piersiach zmniejsza drożność kanalików mlekowych, co może prowadzić do stanów zapalnych, gorączki i silnego bólu. Kinesiotaping odblokowuje kanaliki mlekowe „otwierając” przestrzeń między powięziową nad kanalikami, dzięki czemu pokarm dopływa do brodawek, a dyskomfort związany z bólem oraz obrzękiem zdecydowanie się zmniejsza.
Szerokie zastosowanie kinesiotapingu jest niezastąpione w pracy z kobietami w okresie ciąży oraz w połogu. Metoda jest bezpieczna oraz skuteczna, ponadto możliwe jest korzystanie z niej w każdym trymestrze ciąży bez ryzyka powikłań dla Mamy i Dziecka.
Edyta Mech – magister fizjoterapii, absolwentka Wyższej Szkoły Rehabilitacji w Warszawie, specjalistka
w dziedzinie kinesiotapingu kobiet w okresie ciąży i połogu.
